Kuzey ışıkları için ne giymeli

Ne kadar soğuk olacak?

Gideceğiniz yere göre fark büyük. Tromsø kıyıda olduğu için Golf Akıntısı sayesinde görece ılıktır; ocak gecelerinde çoğunlukla −2 ile −10 °C arası beklenir, ama rüzgâr ve nem yüzünden hissedilen sıcaklık daha düşüktür. Reykjavík'te sıcaklık sıfır civarında gezinir, ama yağmur, karla karışık yağmur ve sert rüzgâr gündemdedir.

Laponya'nın iç kesimleri başka bir dünya. Rovaniemi, Kiruna ya da Abisko'da sömestr tatiline denk gelen ocak sonu ve şubat başında −15 ile −25 °C olağandır, −30 °C'nin altı da hiç şaşırtıcı değildir. Göl kenarında ya da açık bir düzlükte saatlerce durmak, şehirde aynı sıcaklıkta yürümekten çok daha zorlayıcıdır.

Katmanlı giyimin mantığı

Tek kalın bir mont yerine üç katman giyin. Katmanlar arasında hapsolan hava yalıtım yapar; ayrıca araçta ısınırken bir katmanı çıkarıp dışarı çıkarken geri giyebilirsiniz. Terlemek soğuktaki en büyük düşmandır: ıslak giysi ısıyı hızla kaybettirir.

Kural basit: içte nemi uzaklaştıran, ortada ısıyı tutan, dışta rüzgârı ve karı kesen bir katman. Pamuk, yani sıradan tişört, kot pantolon ve pamuk çorap, bu sistemin dışında kalmalı. Pamuk nemi emer ve bırakmaz.

Akşam otelden çıkarken hafif üşüyor olmanız normaldir. Araçta ya da yürürken ısınırsınız; sahaya vardığınızda ise fermuarları kapatır, kapüşonu takar ve elinizdeki ekstra katmanı giyersiniz. Hazırlığı ilk dakikaya göre değil, bekleyeceğiniz ikinci saate göre yapın.

İç katman: tene değen kısım

Merino yünü ya da sentetik termal içlik en iyi seçimdir. Merino kaşınmaz, koku tutmaz ve hafif nemliyken de ısıtır; birkaç gün üst üste giyilebilir. Uzun kollu bir üst ve tam boy bir alt yeterli. Çok soğuk bölgeler için 200 g/m² civarında daha kalın bir set iyi bir yatırım.

Türkiye'de outdoor mağazalarında ve kayak sezonunda büyük spor zincirlerinde bu ürünler bulunuyor. Uludağ, Palandöken ya da Erciyes için aldığınız termal iç çamaşırı burada da işinizi görür.

Orta katman: ısıyı tutan bölüm

Polar (fleece) bir üst ya da ince bir kaz tüyü ya da sentetik dolgulu yelek orta katman için idealdir. İç bölgelerde çok soğuk bir gece bekleniyorsa iki orta katman giymekten çekinmeyin. Bacaklar için termal içliğin üstüne polar bir pantolon ya da kalın bir tayt eklenebilir.

Kot pantolonu bu katmanın yerine kullanmayın. Kot soğuğu iletir, ıslanınca uzun süre kurumaz ve hareketi kısıtlar.

Dış katman: rüzgâr ve kar

Dışta diz üstüne inen, kapüşonlu, kalın bir kaz tüyü parka ya da kayak montu en uygunudur. Altta rüzgâr geçirmeyen, su itici bir kayak pantolonu giyin. Reykjavík ve Tromsø gibi nemli kıyılarda su geçirmezlik, Laponya'nın kuru soğuğunda ise kalın dolgu daha önemlidir.

Birçok kuzey ışıkları turu katılımcılara termal tulum, bot ve eldiven verir. Rezervasyon yaparken bunun dahil olup olmadığını sorun. Dahilse sadece iç ve orta katmanları getirmeniz yeterli olabilir; bavulda ciddi yer kazanırsınız. Rovaniemi ve Tromsø'da kış giysisi kiralayan yerler de var.

Rengi de düşünün: çok parlak reflektörlü kıyafetler grup fotoğraflarında ve başkalarının uzun pozlamalarında rahatsız edici parlamalar yaratabilir. Koyu renk bir parka hem pratik hem de sahada nazik bir tercihtir.

Ayaklar, eller ve baş

Soğuk en önce uçlardan girer. Bot, bu yolculuğun en önemli parçasıdır: −30 °C'ye kadar dayanıklı olduğu belirtilen, kalın tabanlı, su geçirmez bir kar botu arayın. Bir numara büyük almak, kalın çorapla ayağın sıkışmamasını ve kan dolaşımını sağlar. Sıkı bot, ne kadar kaliteli olursa olsun ayağı üşütür.

Eller için iki kat düşünün: ince bir iç eldiven ve üstüne kalın, parmaksız tip (mitten) bir eldiven. Mitten parmakları bir arada tuttuğu için daha sıcaktır. Fotoğraf çekerken kalın eldiveni çıkarır, ince eldivenle telefonu ya da kamerayı kullanırsınız.

Başınızdan çok ısı kaybedersiniz. Kulakları örten yün bir bere, boyunluk ve çok soğuk geceler için yüzü kapatan bir kar maskesi (balaklava) alın.

• Kalın yün ya da merino çorap, yedek bir çift ile.
• Ayak ve el ısıtıcı pedler; varınca yerel marketlerden de bulunur.
• Buzlu kaldırımlar için bota takılan buz tutucu (kramp benzeri) tabanlık.
• Kafa lambası, tercihen kırmızı ışık modlu.

Rüzgâr soğuğunu hafife almayın

Termometre −10 °C gösterirken saatte 30 km'lik rüzgâr, açık tende −20 °C'ye yakın bir etki yaratabilir. Kıyıda, fiyort kenarında ya da İzlanda'nın açık düzlüklerinde bu fark çok belirgindir. Yüzünüzü, burnunuzu ve kulak memelerinizi açıkta bırakmamaya özen gösterin.

Ciltte beyazlaşma ve uyuşma donmanın ilk işaretleridir. Bunu fark ederseniz bölgeyi ovuşturmayın; araca ya da sıcak bir yere geçip yavaşça ısıtın. Çocuklar ve yaşlılar soğuğu daha geç fark edebilir, onları sık sık kontrol edin.

Bavul ve uçuş için pratik notlar

Aktarmalı uçuşta bagajın gecikmesi ihtimaline karşı en kalın montu ve botu üzerinizde taşıyın, termal içliği de kabin çantasına koyun. İlk gece bagaj gelmese bile dışarı çıkabilirsiniz.

Telefon ve kamera pilleri soğukta hızla boşalır. Yedek pili ya da powerbank'i iç cebinizde, vücut sıcaklığına yakın tutun. Soğumuş bir cihazı dışarıdan sıcak bir odaya aldığınızda yoğuşma olur; çantanın içinde kademeli olarak ısınmasına izin verin. Bir termosta sıcak çay ya da salep götürmek de beklemeyi bambaşka bir deneyime çevirir.

Sık sorulan sorular

Kayak kıyafetim yeterli mi? Büyük ölçüde evet. Kayak montu ve pantolonu iyi bir dış katmandır. Yalnız kayakta sürekli hareket halindesiniz; kuzey ışıklarını beklerken durursunuz. Bu yüzden altına bir orta katman daha ekleyin ve kayak botu yerine kalın bir kar botu getirin.

Her şeyi satın almam şart mı? Hayır. Turların çoğu termal tulum ve bot sağlıyor, şehirlerde kiralama da mümkün. Kendinize ait olması gerekenler iç katman, çorap, eldiven ve beredir; bunlar hem hijyen hem de konfor açısından önemlidir.

Sömestr tatilinde gerçekten bu kadar soğuk mu? Laponya'nın iç kesimlerinde ocak sonu ve şubat başı yılın en soğuk dönemidir. Her gece −30 °C olmaz, ama bu ihtimale göre hazırlanmak en doğrusu. Tromsø ve Reykjavík daha ılıktır, buna karşılık rüzgârlı ve nemlidir.

Çocuklar için ne değişir? Aynı katman mantığı geçerli, ama çocuklar daha hızlı üşür. Tek parça kar tulumu, iki kat eldiven ve yüzü kapatan bir boyunluk şart. Dışarıda kalma süresini kısa tutup araçta ya da kulübede ısınma molaları verin.