İsveç'te kuzey ışıkları

Abisko ve mavi delik

Abisko, 70 km uzunluğundaki Torneträsk gölünün güney kıyısında. Batıdaki Norveç dağları Atlantik'ten gelen nemli havanın büyük kısmını tutuyor; bu yüzden Abisko İsveç'in en kurak yerlerinden biri. Çevre bulutla kaplıyken köyün üzerinde açık bir pencere kalması sık görülen bir durum. Yerel adı blå hålet, yani mavi delik.

Kp açısından Abisko tam ovalin altında; açık ve karanlık gecelerde Kp 1 ile bile aurora sık sık tepede. Sitedeki 2005–2025 verilerine göre Abisko için en iyi aylar ocak ve şubat oldu.

Abisko'nun simgesi Aurora Sky Station: Nuolja dağındaki gözlem istasyonuna telesiyejle çıkılıyor. Köyün ışıklarından uzakta, göl ve dağ manzarasına bakan bir tepe. Rezervasyonu önceden yapın, sezonda yerler dolabiliyor.

Björkliden

Abisko'nun yaklaşık 8 km batısında, aynı göl kıyısında küçük bir kayak merkezi. Daha az kalabalık, benzer gökyüzü. Trenle de ulaşılabiliyor. Abisko'daki konaklama dolduğunda iyi bir alternatif.

Kiruna ve Jukkasjärvi

Kiruna İsveç'in en kuzeydeki şehri ve dünyanın en büyük yeraltı demir madenlerinden birine ev sahipliği yapıyor. Maden yüzünden şehir merkezi yavaş yavaş birkaç kilometre doğuya taşınıyor; ziyaretinizde inşaat alanlarıyla karşılaşmanız normal.

Kiruna'da Kp sıfıra yakın bile yetiyor, ama şehir ışıkları zayıf gösterileri soldurur. Çoğu ziyaretçi Torne nehri kıyısındaki Jukkasjärvi'de, şehrin 17 km doğusunda kalıyor. Her kış nehrin buzlarından yeniden yapılan Icehotel burada. Sitedeki verilere göre Kiruna'da en iyi oranları mart ve eylül verdi.

Kiruna'dan Abisko'ya E10 yoluyla yaklaşık 95 km, bir buçuk saat. Kiruna'da birkaç gece, Abisko'da birkaç gece geçirmek, İsveç'te dengeli bir program.

Kiruna'da aurora için uzağa gitmeniz gerekmiyor. Şehrin birkaç kilometre dışına, örneğin Jukkasjärvi yönüne ya da Torne nehri kıyısına gitmek yeterli. Araç kullanmıyorsanız yerel turlar sizi kısa bir yolculukla karanlık bir alana götürüyor ve sıcak içecek, ateş gibi küçük konforlar sunuyor.

Luleå ve Jokkmokk

Luleå Botnia Körfezi kıyısında, ovalin biraz güneyinde. Burada aurora açık gecelerin çoğunda görülüyor ama aktivite düşükken kuzey ufkunda alçakta. Kışın donmuş denizin üzerinde açılan buz yolları ve UNESCO listesindeki Gammelstad kilise köyü şehrin öbür kozları.

Jokkmokk Kutup Dairesi'nin hemen kuzeyinde, Sámi kültürünün önemli merkezlerinden biri. Her şubatın ilk haftasında 1605'ten beri süren Jokkmokk kış pazarı kuruluyor. Bu tarih Türkiye'deki yarıyıl tatiline çoğu yıl denk geliyor; kültür ve gökyüzünü aynı gezide birleştirmek için iyi bir fırsat.

Stockholm'den gece treni

İsveç'i tercih etmenin keyifli bir nedeni, Stockholm'den Kiruna, Abisko ve Narvik'e uzanan gece treni. Abisko'ya yolculuk yaklaşık 17–19 saat sürüyor; akşam binip ertesi gün öğleden sonra iniyorsunuz. Uyku kompartımanı ya da kuşet seçenekleri var.

Tren ormanların ve donmuş göllerin arasından geçiyor, Kutup Dairesi'ni gece yarısından sonra aşıyor. Kış fırtınalarında ve hat bakımlarında gecikmeler yaşanabiliyor; bağlantılı bir uçuşunuz varsa arada pay bırakın.

İstanbul'dan Stockholm'e direkt uçuşlar var. Acele edenler için Stockholm Arlanda'dan Kiruna'ya iç hat bir buçuk saat civarında.

Trenden aurora görmek de mümkün. Kiruna ile Abisko arasında tren karanlık, ıssız arazilerden geçiyor ve kompartımanın ışığını kapatıp pencereden kuzeye bakarsanız şanslı bir gecede yeşil perdeleri seçebilirsiniz. Yine de vagonun içindeki yansımalar ve hareket nedeniyle bunu bir bonus olarak görün; asıl gözlemi trenden indikten sonra yapın.

Karanlık ve mevsimler

Aurora sezonu eylülden mart sonuna kadar, nisan başında geceler hızla kısalıyor. Kiruna ve Abisko'da aralığın ortasından yılbaşına kadar birkaç hafta güneş ufkun üstüne çıkmıyor; tersine mayıs sonundan temmuz ortasına kadar gece yarısı güneşi var.

Abisko göl kıyısında olduğu için Kiruna'ya göre biraz daha ılık. Kiruna'da ocakta eksi 15 civarı tipik, soğuk dalgalarında eksi 30'un altı görülüyor. Tren istasyonunda ya da göl kıyısında saatlerce beklemek için Laponya'daki gibi kat kat giyinin.

Aralık ortasındaki kutup gecesi dönemi kulağa cazip gelse de öğle saatlerindeki mavi alacakaranlık dışında gün ışığı neredeyse yok. Gündüz kızak ya da yürüyüş yapmak isteyenler için şubat ve mart daha dengeli.

İsveç'e özgü küçük notlar

İsveççede aurora norrsken, kuzey parıltısı demek. İsveç'te herkes İngilizce konuşuyor ve nakit para neredeyse hiç kullanılmıyor; bazı yerler nakit kabul etmiyor. Herkesin doğaya erişim hakkı (allemansrätten) sayesinde açık arazide aurora için durmak serbest, ama özel mülk ve ren geyiği sürülerine saygı gösterin.

Abisko'da yol kenarına, özellikle E10 üzerinde, park edip gökyüzüne bakmak tehlikeli. Ağır kamyonlar ve karla kaplı dar banketler bir araya gelince ciddi kazalar oluyor. Belirlenmiş otoparkları kullanın.

Abisko'da bir gece

Abisko'da akşam yemeğinden sonra yapılacak ilk iş göl kıyısına yürümek. Torneträsk'ın donmuş yüzeyi kuzeye açık, geniş ve tamamen karanlık bir sahne sunar; kuzeydeki dağların ardından yükselen yeşil yay buradan çok net görünür. İstasyon ile göl arası birkaç yüz metre.

Nuolja'daki istasyona çıkacaksanız telesiyej yolculuğu 20 dakika kadar sürüyor ve açık havada, rüzgâra karşı geçiyor. Yukarıda ısıtılmış bir salon var, ama gecenin çoğunu dışarıda geçireceksiniz. Kat kat giyinin, yedek eldiven alın.

Abisko Milli Parkı'nın kanyonu, Abiskojåkka nehrinin oyduğu derin yarık, kar ve buzla kaplıyken aurora fotoğrafı için güzel bir ön plan oluşturur. Kış patikalarında kafa lambası, kaymaz çivi ve karanlıkta kaybolmamak için önceden gündüz yürünmüş bir rota şart.

Örnek program ve sık yapılan hatalar

Beş gecelik dengeli bir İsveç programı şöyle olabilir: ilk gece Stockholm'den gece treni, ardından üç gece Abisko ya da Björkliden, son iki gece Kiruna veya Jukkasjärvi ve Kiruna havalimanından dönüş. Böylece hem trenin keyfini sürer hem de dönüşte zaman kazanırsınız.

Türkiye'den gelenlerin sık yaptığı hatalardan biri, Kiruna'da şehir merkezinde kalıp aurora için hiç şehir dışına çıkmamak. Bir diğeri, Abisko'yu tek gece aktarma durağı olarak görmek. Mavi delik ne kadar güvenilir olursa olsun tek bir gece, tek bir hava sistemine teslim olmak demek.

Son olarak sezonun kenarlarını küçümsemeyin. Eylül sonunda Abisko'da huş ağaçları sararmışken, göl henüz donmamışken görülen bir aurora, ocak ortasındaki kadar etkileyici olabilir ve soğuk çok daha katlanılır.

Sıkça sorulan sorular

Abisko mu, Tromsø mu? Açık gökyüzü istatistiği öncelikliyse Abisko; şehir hayatı, tur çeşitliliği ve fiyort manzarası istiyorsanız Tromsø. Narvik üzerinden trenle ikisini aynı gezide birleştirmek mümkün.

Stockholm'den kuzey ışıkları görülür mü? Yaklaşık Kp 3 ve üzeri gerekir ve aurora kuzey ufkunda alçakta kalır. Mayıs 2024 fırtınasında Stockholm'den çok güçlü aurora görülmüştü, ama bu tür geceler nadir.

Abisko'da araç gerekir mi? Hayır. Köy küçük, tren istasyonu ve Aurora Sky Station yürüme mesafesinde. Araç, mavi delik kapandığında başka bir açıklık aramak isteyenler için işe yarar.

Kaç gece kalmalıyım? Abisko'da üç gece kalanların çoğu en az bir iyi gece yakalıyor. Webcam sayfamızdaki Abisko kamerası, gitmeden önce gökyüzünü kendi gözünüzle görmenin kolay bir yolu.