Noorderlicht in Zweeds Lapland

Het 'blauwe gat' van Abisko

Abisko ligt aan de zuidoever van het grote meer Torneträsk, achter de bergen langs de Noorse grens. Vochtige lucht van de Atlantische Oceaan regent en sneeuwt grotendeels uit aan de Noorse kant. Wat overblijft, is vaak een open plek in de wolken boven het meer: het 'blauwe gat'. Abisko is een van de droogste plekken van Zweden.

Dat betekent niet dat het hier nooit bewolkt is. Maar wie in Tromsø drie nachten in de wolken zat, ziet in Abisko vaak sterren. Het nationaal park begint direct achter het station, en een stoeltjeslift brengt je de Nuolja op, naar de Aurora Sky Station op zo'n 900 meter, ver boven het licht van het dorp.

Björkliden en Riksgränsen

Björkliden ligt tien minuten westelijker, met een klein skigebied en een hotel aan de helling. Van hier kijk je over het meer naar Lapporten, het karakteristieke U-vormige dal dat je op veel foto's van de regio terugziet.

Riksgränsen, vlak bij de Noorse grens, is vooral een skigebied tot diep in het voorjaar. Het ligt al iets meer in het kustweer, dus voor het poollicht is Abisko meestal de betere keuze.

Kiruna en Jukkasjärvi

Kiruna is de noordelijkste stad van Zweden en heeft een luchthaven met dagelijkse vluchten vanuit Stockholm. De stad zelf is bijzonder: omdat de ijzerertsmijn eronder doorgraaft, wordt het centrum verplaatst. Sinds een paar jaar ligt het nieuwe stadscentrum enkele kilometers oostelijker.

Jukkasjärvi, zo'n 17 km van Kiruna, is de plek van het Icehotel, dat elke winter opnieuw wordt opgebouwd met ijs uit de rivier de Torne. Het dorp aan de rivier heeft weinig verlichting en is een goede basis voor hondensleetochten en poollicht boven het ijs.

Kiruna en Jukkasjärvi liggen verder landinwaarts dan Abisko. In januari komt −25 °C hier geregeld voor.

Luleå en Jokkmokk

Luleå ligt aan de Botnische Golf en is een prettige stad voor een paar dagen. Ook hier is Kp 0 genoeg. In de winter bevriest de zee en kun je over ijswegen naar de eilanden van de scherenkust rijden. Het oude kerkdorp Gammelstad staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Jokkmokk ligt net boven de poolcirkel en is het hart van de Samische cultuur in Zweden. In de eerste week van februari is er de Jokkmokks marknad, een wintermarkt met een geschiedenis van meer dan vierhonderd jaar. Samische plaatsnamen staan in de regio vaak naast de Zweedse op de borden, zoals Giron voor Kiruna.

De nachttrein vanuit Stockholm

Een van de mooiste manieren om in Zweeds Lapland te komen is de nachttrein. Elke avond vertrekt er een trein uit Stockholm naar het noorden, via Boden en Kiruna naar Abisko en Narvik. Je stapt na het avondeten in en ziet de volgende ochtend besneeuwde bossen voorbijtrekken. In Abisko stopt de trein zowel in het dorp als bij het toeristenstation, vlak bij de stoeltjeslift.

Boek op tijd een couchette of slaapcoupé, zeker rond de feestdagen en in maart. Vertraging komt voor, vooral na flinke sneeuwval, dus plan geen krappe aansluiting.

En vanuit Nederland of België? Met de trein naar Hamburg en de nachttrein naar Stockholm ben je de volgende ochtend in de Zweedse hoofdstad. Nog een nacht in de trein, en je stapt uit in Abisko. Langzaam, zeker, maar de reis hoort er dan bij.

Een week Zweeds Lapland, zo kan het

Een week is genoeg om twee uitvalsbases te combineren. Een opzet die voor veel mensen werkt: drie nachten in Kiruna of Jukkasjärvi en vier nachten in Abisko. Zo heb je twee verschillende weerzones en vergroot je de kans op heldere nachten.

• Dag 1: aankomst in Kiruna, per vliegtuig via Stockholm of met de nachttrein. Rustig aan, maar kijk 's avonds wel naar buiten.
• Dag 2 en 3: hondensleeën of sneeuwscooter overdag, een bezoek aan het Icehotel, en 's avonds poollicht boven de Torne.
• Dag 4: met de trein of de auto naar Abisko, ruim een uur langs het meer Torneträsk.
• Dag 5 tot 7: wandelen of sneeuwschoenlopen in het nationaal park, een avond op de Aurora Sky Station en de andere avonden aan de oever van het meer.
• Dag 8: met de trein naar Narvik voor een blik op de Noorse fjorden, of terug naar Kiruna voor je vlucht.

Wanneer ga je?

In Abisko en Kiruna schijnt van eind mei tot half juli de middernachtzon; dan is er geen poollicht te zien. Rond de kortste dag komt de zon er enkele weken niet boven de horizon.

• September en oktober: geel en oranje berkenbos, vaak nog sneeuwvrije wandelpaden en poollicht boven het nog open meer.
• December en januari: de donkerste periode met de langste nachten. In Abisko is januari historisch de sterkste maand.
• Februari en maart: meer daglicht voor wandelen, langlaufen en hondensleeën. In Kiruna, Jukkasjärvi en Gällivare springt maart er historisch uit.
• April: nog volop sneeuw, maar de nachten worden snel te licht.

Goed om te weten

Rijden is hier makkelijker dan in Noorwegen of IJsland: brede, goed onderhouden wegen en weinig verkeer. Let wel op rendieren, zeker in de schemering. Ze steken niet over, ze lopen gewoon over de weg.

Engels spreekt bijna iedereen, en contant geld heb je nauwelijks nodig. Wil je voor vertrek zien hoe het er 's nachts uitziet, kijk dan op de webcampagina mee met camera's in Lapland.

Veelgestelde vragen

Is Abisko echt de beste plek voor het noorderlicht? Het is een van de betrouwbaarste plekken in Europa, door het drogere klimaat en de donkere omgeving. Een garantie is het niet; ook in Abisko kun je een paar nachten pech hebben.

Hoe lang duurt de nachttrein van Stockholm naar Abisko? Reken op een avond en een nacht; je komt de volgende ochtend of rond het middaguur aan. De dienstregeling verschilt per seizoen, dus kijk bij de vervoerder voor actuele tijden.

Kan ik vanuit Stockholm het noorderlicht zien? Af en toe. In Stockholm heb je ongeveer Kp 3 nodig, en dan staat het laag in het noorden. Buiten de stad, aan het water of in de scherenkust, heb je de beste kans. Met meldingen weet je wanneer het zover is.

Is het in Abisko kouder dan in Kiruna? Meestal niet. Abisko ligt tussen het meer en de bergen en is vaak iets milder. In Kiruna en Jukkasjärvi kan het in januari flink kouder worden.