Noorderlicht in Fins Lapland

Waarom het binnenland werkt

Waar de Noorse kust vaak in de wolken zit, heeft Lapland een landklimaat. In januari is −20 °C normaal en −35 °C komt voor. Bij die kou zijn de nachten vaak droog en helder. Het nadeel: als het grijs is, blijft het soms dagen grijs, en er zijn geen bergen die het ergens openbreken. Wie een week blijft, heeft hier doorgaans goede kansen.

De Finnen noemen het poollicht revontulet, 'vossenvuren'. Volgens een oude legende rent een vos over de fjells en slaat hij met zijn staart vonken uit de sneeuw de hemel in.

Rovaniemi

De hoofdstad van Lapland ligt op de poolcirkel en is bekend als de woonplaats van de Kerstman. In december is het er dus druk. Voor het poollicht is Rovaniemi prima, al is het centrum fel verlicht. Met een auto of tour sta je binnen twintig minuten aan een bevroren meer of in het bos rond Ounasvaara.

Echte poolnacht kent Rovaniemi niet: zelfs rond de kortste dag komt de zon nog even boven de horizon.

Levi en Ylläs

Levi is het grootste skioord van Finland en ligt een kwartier van de luchthaven Kittilä. Overdag wintersport, 's avonds poollicht: voor veel gezinnen is dat de ideale combinatie. Op de fjell boven het dorp is het donkerder dan tussen de hotels.

Ylläs, iets naar het zuidwesten, is rustiger, met een uitgebreid net van langlaufloipes en minder licht in de omgeving.

Saariselkä, Ivalo en Inari

Ruim 250 km boven Rovaniemi ligt Saariselkä, op een halfuur van de luchthaven van Ivalo. Hier staan de bekendste glazen iglo's, en het nationale park Urho Kekkonen begint direct aan de rand van het dorp.

Inari ligt aan het gelijknamige meer, het op twee na grootste van Finland, en is het centrum van de Samische cultuur in het land. Het museum Siida en het Samische parlementsgebouw Sajos zijn de moeite waard op een bewolkte dag.

Utsjoki en Kilpisjärvi: het uiterste noorden

Utsjoki is de noordelijkste gemeente van Finland, aan de rivier de Teno op de grens met Noorwegen. Hier is wel echte poolnacht: van eind november tot half januari komt de zon niet op, en van eind mei tot eind juli gaat hij niet onder.

Kilpisjärvi ligt in de 'arm' van Finland, ingeklemd tussen Noorwegen en Zweden, met de fjell Saana als decor. Het is ver: vanaf Kittilä ben je ruim drie uur onderweg. Vanuit Tromsø, over de grens, is het korter. Een wandeling naar de Driedrielandenpunt, waar Finland, Zweden en Noorwegen samenkomen, is in de winter een populaire tocht op ski's of met de sneeuwscooter.

Glazen iglo's: eerlijk bekeken

Een nacht in een glazen iglo of 'aurora cabin' is voor veel mensen het hoogtepunt van de reis. Een paar kanttekeningen. Het glas wordt verwarmd om sneeuw en ijs weg te houden, maar reflecties van binnen maken zwak poollicht minder goed zichtbaar. Voor foto's moet je toch naar buiten. En bij bewolking zie je vanuit bed vooral wolken.

Boek zo'n nacht dus als ervaring, niet als garantie, en liever niet als enige nacht in Lapland.

Hoe kom je er?

Vanuit Nederland en België vlieg je meestal via Helsinki naar Rovaniemi, Kittilä of Ivalo. Vooral rond de kerst zijn er ook rechtstreekse chartervluchten van reisorganisaties naar Lapland.

Een mooi alternatief is de nachttrein. Vanuit Helsinki rijdt elke avond een slaaptrein naar Rovaniemi, en in het seizoen ook naar Kolari, vlak bij Levi en Ylläs. Je kunt zelfs je eigen auto meenemen op de autotrein.

Wat doe je overdag?

De dagen zijn in midwinter kort, maar zeker niet leeg. Huskytochten, rendiersafari's bij Samische families, sneeuwschoenwandelen door het bos en langlaufen staan in elk dorp op het programma. Wie liever stil zit, gaat de sauna in en daarna in een wak in het ijs; voor Finnen is dat geen stunt maar een gewone doordeweekse avond.

Plan de activiteiten overdag wel zo dat je 's avonds nog energie hebt. Een huskydag in de kou en dan tot twee uur 's nachts buiten staan, dat houden weinig mensen een week vol. Twee of drie rustige dagen ertussen zijn geen verloren tijd: je bent dan wakker op het moment dat het er echt toe doet.

Wanneer ga je?

• Eind augustus tot oktober: nog geen sneeuw, wel meren die het poollicht weerspiegelen, en in september de ruska, de felle herfstkleuren op de fjells.
• November en december: donker en vaak bewolkt, maar rond de kerst sneeuwzeker en sfeervol.
• Januari: de koudste maand, vaak helder, met korte dagen.
• Februari tot begin april: meer daglicht en veel heldere dagen, ideaal voor sneeuwsport. In Levi en Saariselkä springt maart er historisch uit, in Inari en Ivalo september.

Hoe ver naar het zuiden zie je het?

Het hoeft niet per se Lapland te zijn. Ook in Oulu en Kuusamo is Kp 0 genoeg, Jyväskylä heeft ongeveer Kp 1,7 nodig en Helsinki Kp 2,7. In het zuiden van Finland zie je het poollicht dus geregeld, maar laag aan de noordelijke horizon en zwakker door de stadsverlichting. Op een heldere avond met wat activiteit loont het om buiten de stad aan een meer of aan de kust te gaan staan. Elke plaatspagina toont hoe hoog het poollicht daar komt en welke kant je op moet kijken.

Kou: anders dan in de polder

Droge kou van −25 °C voelt minder rauw dan je zou denken, zeker vergeleken met natte −2 °C in Nederland of Vlaanderen. Dat gaat op tot je stilstaat. En op poollicht wacht je stilstaand. Laagjes wol, een donsjas, dikke wanten en schoenen die geschikt zijn voor −30 °C zijn geen overdaad. Veel accommodaties verhuren thermopakken.

Veelgestelde vragen

Kun je in Rovaniemi het noorderlicht zien? Ja, Kp 0 is daar genoeg. Je moet wel even uit het stadslicht. Aan de oever van de Kemijoki buiten het centrum of bij een meer in de omgeving is het al veel donkerder.

Zie je het noorderlicht vanuit een glazen iglo? Bij sterke activiteit wel, en dat is prachtig. Zwak poollicht zie je buiten beter, en voor foto's moet je sowieso naar buiten.

Waar in Fins Lapland is de kans het grootst? Hoe noordelijker en hoe verder van verlichting, hoe beter: Saariselkä, Inari, Utsjoki en Kilpisjärvi. De Vannacht-pagina laat zien waar het die avond helder genoeg is.

Hoe koud is het in Lapland in december? Meestal tussen −10 en −20 °C, met uitschieters naar −30 °C. In januari en februari is het vaak nog kouder.