Noorderlicht zien in IJsland

Bewolking is je echte tegenstander

De Golfstroom houdt IJsland in de winter relatief mild; in Reykjavík schommelt het vaak rond het vriespunt. Diezelfde zee levert vocht, en de lagedrukgebieden die een paar dagen later bij ons voor regen zorgen, trekken eerst over IJsland. Een week met drie of vier heldere avonden is een goede week. Een week zonder één open plek komt ook voor.

Het goede nieuws: de bewolking is vaak plaatselijk. Bergen houden de wolken aan de ene kant vast en laten de andere kant open. Wie twee uur wil rijden, vindt vaak een gat. Het IJslandse weerinstituut zet op vedur.is een bewolkingskaart per uur online, en die is hier onmisbaar. Kijk er 's middags naar en kies dan pas je richting.

Rond Reykjavík

Veel mensen boeken een stedentrip en hopen op geluk. Dat kan werken: bij goede activiteit zie je het poollicht gewoon boven de stad, al maakt de straatverlichting het flets. Binnen een halfuur sta je op veel donkerder plekken.

• Grótta, de vuurtoren op de punt van Seltjarnarnes, een kwartier van het centrum. Makkelijk bereikbaar, maar op heldere avonden druk.
• Þingvellir, zo'n 45 minuten rijden naar het noordoosten. Nationaal park, nauwelijks licht, met de breuk tussen twee aardplaten als decor.
• Het meer Kleifarvatn op het schiereiland Reykjanes: kaal lavalandschap en weinig verkeer. Let op Reykjanes wel op afgesloten wegen rond Grindavík, door de vulkanische activiteit van de afgelopen jaren.

Langs de zuidkust

De Ringweg naar het oosten brengt je langs Seljalandsfoss, Skógafoss en het zwarte strand bij Vík. Wie rond Vík of Kirkjubæjarklaustur overnacht, heeft geen stadslicht in de buurt en ziet het poollicht boven de gletsjers in het noorden. Het gletsjermeer Jökulsárlón ligt zo'n vijf uur rijden van Reykjavík; plan daar minstens één overnachting in de buurt.

De zuidkust is wel natter en winderiger dan het noorden. Storm en sneeuwjacht kunnen de weg bij Vík en onder de Mýrdalsjökull een dag afsluiten.

Snæfellsnes

Twee uur rijden ten noorden van Reykjavík ligt het schiereiland met de berg Kirkjufell, misschien wel de meest gefotografeerde poollichtplek van het land. Bij Grundarfjörður sta je met je rug naar het dorp en kijk je over het water naar de berg. Op heldere avonden ben je er zeker niet alleen.

De zuidkust van het schiereiland, rond Arnarstapi en Hellnar, is rustiger en minstens zo mooi, met de gletsjer Snæfellsjökull achter je.

Het noorden: Akureyri en Mývatn

Akureyri, de tweede stad van IJsland, ligt aan het einde van een lange fjord. Vanuit Reykjavík vlieg je er in drie kwartier heen, of je rijdt vijf tot zes uur over de Ringweg, via hoogvlaktes die in de winter geregeld dichtgaan.

Bij zuidelijke wind ligt het noorden in de luwte van het binnenland. Dan is het hier vaak helder terwijl het zuiden in de regen zit. Mývatn ligt nog een uur verder landinwaarts. Het is er kouder, −10 tot −15 °C is niet bijzonder, en 's nachts vaak doodstil. In de Mývatn Nature Baths kun je in warm water wachten tot het begint.

Rijden in de IJslandse winter

Bijna iedereen huurt een auto, en dat is meestal ook de beste keuze. Maar een IJslandse winterweg is iets anders dan de snelweg bij ijzel.

• Bekijk vóór elke rit road.is, de wegenkaart van Vegagerðin. Daar zie je per wegvak of het glad, besneeuwd of afgesloten is. Op safetravel.is staan de actuele waarschuwingen.
• Een 4x4 is van december tot maart geen luxe. Winterbanden, vaak met spikes, zijn standaard bij huurauto's.
• Open je portier met twee handen. Een windstoot kan het uit de scharnieren rukken, en die schade valt vaak buiten de verzekering.
• Stop nooit op de weg om te kijken of te fotograferen. Zoek een parkeerplaats; de bermen zijn smal en verraderlijk.
• De F-wegen door het hoogland zijn in de winter dicht. Volg je navigatie niet blind als die je daarlangs stuurt.
• Op verharde wegen is de maximumsnelheid 90 km/u, en er wordt wel degelijk geflitst.

Wanneer ga je?

Het seizoen loopt van eind augustus tot half april. Van half mei tot begin augustus wordt het niet echt donker: rond 21 juni gaat de zon in Reykjavík pas rond middernacht onder en komt hij om drie uur alweer op.

September en oktober zijn populair: het is nog niet koud en de wegen zijn meestal goed. In december heb je de langste nachten, maar ook het slechtste weer en maar zo'n vier uur daglicht om te rijden. Februari en maart combineren lange nachten met meer licht, en passen goed bij de krokusvakantie.

Wat Nederlanders vaak verkeerd inschatten

De afstanden. De Ringweg is ruim 1.300 km lang. Een rondje IJsland in een decemberweek, met vier uur licht per dag en wisselende wegen, is niet realistisch. Kies liever één of twee vaste plekken en rijd van daaruit naar het gat in de wolken.

De Kp-index. Een verwachting van Kp 2 klinkt laag, maar in IJsland is dat ruim voldoende als de lucht open is. Kijk dus eerst naar de bewolking en pas daarna naar de Kp.

En het hotel. Veel hotels op het platteland bieden een poollichtwekdienst aan: ze kloppen of bellen als het begint. Schrijf je in, ook als je moe bent.

Veelgestelde vragen

Kan ik het noorderlicht vanuit Reykjavík zien? Ja. Bij matige activiteit staat het boven de stad, al maakt het stadslicht het flets. Op tien tot twintig minuten van het centrum, bij Grótta of aan de rand van de stad, wordt het veel duidelijker.

Wat is de beste maand voor het noorderlicht in IJsland? Er is geen echte winnaar; van september tot en met maart kun je het zien. Wil je zachter weer en open wegen, ga dan in september of oktober. Wil je de langste nachten, kies december of januari en neem het slechtere weer op de koop toe. De plaatspagina's laten per plek zien welke maanden er historisch uitspringen.

Moet ik een tour boeken of zelf rijden? Heb je ervaring met rijden in sneeuw en harde wind, rijd dan zelf; je bent flexibeler. Twijfel je, of kom je in december, dan is een busexcursie met een gids die de bewolkingskaart leest een prima keuze. Veel aanbieders laten je gratis opnieuw meegaan als je niets zag.

Hoe laat moet ik kijken? Meestal tussen 21:00 en 02:00 uur, met de meeste activiteit rond middernacht. Bij een storm kan het al na zonsondergang beginnen, dus houd vanaf het donker worden de lucht in de gaten.