Zo zie je het noorderlicht

Twee manieren: wachten op een storm of naar de ovaal reizen

Het poollicht ontstaat in een ring rond de magnetische noordpool, de auroraovaal. Wie onder die ring staat, in Tromsø, Abisko, Rovaniemi of Noord-IJsland, ziet op de meeste heldere, donkere nachten wel iets bewegen. Wie in Groningen of Turnhout woont, moet wachten tot een geomagnetische storm de ovaal ver naar het zuiden duwt.

Beide routes werken, maar ze vragen een andere houding. Thuis is het een kwestie van alert zijn en snel de auto in. Op reis draait het vooral om bewolking en geduld.

Noorderlicht zien in Nederland en Vlaanderen

Volgens onze data heeft Groningen ongeveer Kp 6,3 nodig om het poollicht laag boven de noordhorizon te tonen. Sinds 2005 kwam dat niveau 161 nachten voor, al was het lang niet altijd helder of donker op dat moment. In België ligt de lat hoger: Turnhout, de gunstigste plek, zit rond Kp 7,3.

Dat het kan, weten we sinds 10 mei 2024 zeker. Tijdens die G5-storm stonden mensen van Den Helder tot Maastricht en van Oostende tot Hasselt naar een roze en rood gekleurde hemel te kijken, sommigen gewoon vanaf het balkon. Op 10 oktober 2024 was het opnieuw raak en werd het noorderlicht boven grote delen van Nederland en Vlaanderen gefotografeerd.

Zulke nachten zijn uitzonderingen. Bij een gewone Kp 6 zie je vanaf hier hooguit een grijsachtige gloed die je camera groen of roze kleurt.

De beste plekken dichtbij huis

Je hebt vooral een donkere, vrije noordhorizon nodig. Water is daarvoor ideaal: de Waddenzee, het IJsselmeer en de Noordzee geven je kilometers zonder lichtkoepel.

Plekken die bij noorderlichtjagers populair zijn:

• Lauwersmeer, een officieel Dark Sky Park, met de dijk richting het Wad als uitkijkpunt
• Schiermonnikoog, Terschelling (de Boschplaat) en Vlieland, al moet je dan wel al op het eiland zijn
• Het Drents-Friese Wold en het Dwingelderveld voor wie liever landinwaarts blijft
• De Afsluitdijk en de Friese IJsselmeerkust
• In Vlaanderen de Kempen en de Hoge Kempen, ver weg van de lichtkoepel van Antwerpen

Wanneer moet je kijken?

Het donkere halfjaar loopt bij ons ruwweg van september tot en met maart. In juni en juli wordt het in Noord-Nederland nauwelijks echt donker, dus dan valt er weinig te zien, hoe hard de storm ook is.

Rond de equinoxen, eind september en maart, zijn stormen gemiddeld wat vaker. De meeste activiteit valt rond middernacht lokale zonnetijd, wat in de wintertijd neerkomt op ongeveer 22.00 tot 02.00 uur. Bij een zware storm kan het al vlak na de schemering beginnen, zoals op 10 mei 2024.

Noorderlicht vanavond: zo lees je de signalen

Wie googelt op noorderlicht vanavond, wil eigenlijk drie dingen weten: is er genoeg activiteit, is het helder en wordt het donker genoeg. Kijk eerst naar de Kp-verwachting en vergelijk die met wat jouw plaats nodig heeft. Elke plaatspagina op deze site toont dat getal en de kijkrichting.

Daarna komt de bewolking. Een Kp 8 achter een dicht wolkendek is niets waard. De Vannacht-pagina combineert beide en laat zien waar het die nacht kan.

In het laatste uur telt de zonnewind. Een Bz die een kwartier of langer flink naar het zuiden staat, is het beste teken dat er iets aankomt. Meer daarover lees je in onze uitleg over de noorderlichtverwachting.

Naar het noorden: Tromsø, Abisko, Rovaniemi of IJsland

Wil je het poollicht echt zien dansen, dan reis je naar de ovaal. Vanaf Schiphol, Eindhoven of Zaventem vlieg je meestal met één overstap: via Oslo naar Tromsø, via Stockholm naar Kiruna en via Helsinki naar Rovaniemi. Naar Reykjavík gaan rechtstreekse vluchten, ongeveer drie uur vliegen.

Elke bestemming heeft zijn eigen karakter. Abisko staat bekend om zijn droge klimaat in de regenschaduw van de bergen. In Kiruna is maart de beste maand, met poollicht op 43 procent van de nachten in onze data. Tromsø en de Noorse kust zijn milder, maar ook wisselvalliger.

Plan minstens drie à vier nachten. Eén nacht is loterij, vier nachten geven je een behoorlijke kans dat er ten minste één heldere nacht tussen zit. De reisplanner zet de kans per bestemming en maand naast elkaar.

Op de avond zelf

Doe je koplampen uit, leg je telefoon weg en geef je ogen twintig minuten. Het poollicht begint vaak als een vale, grijswitte boog die je voor een wolk aanziet. Pas als hij beweegt of je camera er groen van maakt, weet je het zeker.

Blijf. Activiteit komt in golven, met rustige periodes van een half uur of langer daartussen. Een substorm kan binnen een paar minuten de hele hemel vullen en even snel weer wegebben.

Kijk niet alleen naar het noorden. Bij een sterke storm in Lapland staat het poollicht vaak recht boven je, en vanuit Nederland kunnen rode zuilen ook hoog in het noordoosten of noordwesten staan.

Veelgestelde vragen

Kan ik het noorderlicht zien vanuit de Randstad? Alleen bij een zware storm van ongeveer Kp 7 of hoger, zoals op 10 mei en 10 oktober 2024. Lichtvervuiling maakt het lastig; rijd als het even kan naar de kust of een donker natuurgebied met open noordzicht.

Hoe vaak is het noorderlicht in Nederland te zien? Een paar keer per jaar met een camera, en in de piekjaren van de zonnecyclus soms vaker. Met het blote oog duidelijk zichtbaar poollicht blijft zeldzaam. Het stormarchief laat zien welke nachten sinds 1989 Kp 5 of hoger haalden.

Zie ik het met mijn ogen of alleen op mijn telefoon? Bij zwakke activiteit vangt je telefoon meer kleur dan je ogen. Bij een echte zware storm zie je het ook zonder camera, al lijkt het vaak bleker dan op de foto's die de volgende dag rondgaan.

Is een cruise langs de Noorse kust een goed idee? Het kan, mits je reist tussen eind september en half maart en accepteert dat je vaak niet zelf kunt kiezen waar je staat als het opklaart.