Zuiderlicht zien

Hetzelfde verschijnsel, een andere wereld

Bij een geomagnetische storm lichten beide ovalen tegelijk op. Op 10 mei 2024 stond het poollicht boven Nederland, terwijl het in Nieuw-Zeeland en Tasmanië net zo goed te zien was. De kleuren en vormen zijn dezelfde: groen van zuurstof, rood hoog in de atmosfeer, paars en blauw van stikstof.

Het grote verschil zit in de geografie. Rond de noordpool liggen Scandinavië, IJsland, Canada en Alaska met dorpen en wegen recht onder de ovaal. Rond de zuidpool ligt vooral oceaan en Antarctica.

Waar je het zuiderlicht ziet

De beste plekken liggen in het uiterste zuiden van bewoonde landen:

Stewart Island, ten zuiden van het Zuidereiland, heeft zelfs een Maorinaam die vaak wordt vertaald als het land van de gloeiende luchten. Het eiland is dunbevolkt en heeft een officieel erkende donkere hemel.

• Tasmanië, vooral het zuiden rond Hobart, Bruny Island en Cockle Creek
• Het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland: Southland, Stewart Island, Lake Tekapo en het Aoraki Mackenzie-gebied
• Zuid-Patagonië en Vuurland, rond Ushuaia en Punta Arenas
• Bij sterke stormen ook het zuiden van het Australische vasteland, zoals Victoria
• Antarctica en sub-Antarctische eilanden, voor wie met een expeditieschip gaat

Waarom het lastiger is dan noorderlicht

Zelfs in Tasmanië of Southland lig je niet onder de ovaal, maar aan de rand ervan. Vergelijk het met Noord-Schotland of Zuid-Noorwegen: je hebt een actieve nacht nodig, en het zuiderlicht staat dan meestal laag boven de zuidhorizon.

Dat betekent dat je net als in Nederland afhankelijk bent van stormen. Met Kp 5 of hoger heb je in het zuiden van Nieuw-Zeeland en Tasmanië een redelijke kans. Daaronder is het vaak alleen op foto's te zien.

Wanneer moet je gaan?

De seizoenen zijn omgedraaid. Het donkere halfjaar op het zuidelijk halfrond loopt ruwweg van maart tot september, met de langste nachten rond juni. Dat valt mooi samen met onze zomervakantie: wie in juli of augustus naar Nieuw-Zeeland reist, zit midden in de zuiderlichtwinter.

Rond de equinoxen in maart en september is de geomagnetische activiteit gemiddeld iets hoger, net als bij ons. In de zuidelijke zomer, december en januari, zijn de nachten in Tasmanië en Nieuw-Zeeland te kort en te licht.

Plan je in de herfstvakantie of rond Pasen? Dan zit je in de zuidelijke herfst of lente, met al behoorlijk lange nachten in het zuiden van Nieuw-Zeeland.

Naar Nieuw-Zeeland of Tasmanië vanuit de Lage Landen

Er gaan geen rechtstreekse vluchten. Vanaf Schiphol en Brussel vlieg je met een of twee overstappen, bijvoorbeeld via het Midden-Oosten of Azië. Reken op een reistijd van ruim 24 uur.

Zo'n reis boek je zelden alleen voor het zuiderlicht. Combineer het met een rondreis over het Zuidereiland, en plan een paar nachten op een donkere plek zoals Lake Tekapo of Stewart Island. Kijk dan elke avond naar de verwachting.

Wat het weer doet

Het zuiden van Nieuw-Zeeland en Tasmanië liggen in de baan van de westenwinden, de beruchte Roaring Forties. Fronten trekken snel over en het weer kan binnen een uur omslaan. Dat is nadelig, maar het betekent ook dat er vaak opklaringen zijn na een regenachtige dag.

Het Mackenzie-gebied rond Lake Tekapo ligt in de regenschaduw van de Zuidelijke Alpen en is daardoor droger en helderder dan de westkust. Het is bovendien een internationaal erkend sterrenwachtgebied met strenge regels voor verlichting, wat het een van de beste plekken op aarde maakt om de zuidelijke sterrenhemel te zien.

Camera eerst, ogen daarna

Zoals bij ons in Nederland zie je het zuiderlicht vaak eerst op een foto. Een telefoon in nachtmodus, gericht op de zuidhorizon, maakt een gloed zichtbaar die je met het blote oog voor een lichte wolk houdt. Pas bij sterkere activiteit worden de stralen en kleuren met het oog duidelijk.

In Tasmanië en Nieuw-Zeeland zijn veel lokale groepen op sociale media actief die direct melden als er iets te zien is. Combineer dat met je eigen blik op de zonnewindgegevens.

Kijkrichting en timing

Op het zuidelijk halfrond kijk je natuurlijk naar het zuiden. Zoek een plek met een vrije zuidhorizon, liefst over zee. Het strand bij Hobart of de kust van Southland zijn klassiekers.

De beste uren liggen rond middernacht lokale tijd, net als bij het noorderlicht. Gebruik dezelfde signalen: een hoge Kp, een zuidwaartse Bz en heldere lucht.

Patagonië en Antarctica

In Ushuaia en Punta Arenas kun je het zuiderlicht zien, maar het weer is er vaak bewolkt en winderig. Het is eerder een bonus bij een reis door Patagonië dan een reden om erheen te gaan.

Antarctica is in de zuidelijke zomer, als de expeditieschepen varen, juist te licht. Wie in maart vaart, kan aan het einde van het seizoen soms poollicht zien.

Veelgestelde vragen

Ziet het zuiderlicht er anders uit dan het noorderlicht? Nee, de kleuren en vormen zijn hetzelfde. Wel staat het voor de meeste kijkers lager aan de hemel omdat ze verder van de ovaal staan.

Is het zuiderlicht tegelijk met het noorderlicht te zien? Ja, een geomagnetische storm werkt op beide halfronden tegelijk. In de nacht van 10 op 11 mei 2024 werd het zuiderlicht in Australië en Nieuw-Zeeland op grote schaal gefotografeerd, op hetzelfde moment dat het boven Nederland stond.

Kan ik het zuiderlicht zien in Kaapstad? Normaal gesproken niet. Zuid-Afrika ligt ver van de zuidelijke ovaal, veel verder dan Tasmanië of Nieuw-Zeeland, en ook bij sterke stormen is daar weinig kans.

Is een zuiderlichtreis de moeite waard? Als onderdeel van een bredere reis wel. Voor een gegarandeerde ervaring zijn Lapland, Noord-Noorwegen en IJsland de betere keuze.