Bezpieczeństwo podczas polowania na zorzę

Samochód: największe ryzyko na wyjeździe

Wiele osób z Polski wynajmuje auto na Islandii, w Norwegii albo w Laponii i jeździ za zorzą samodzielnie. To świetny sposób na ucieczkę przed chmurami, ale też najczęstsze źródło kłopotów. Drogi są wąskie, oblodzone, często bez oświetlenia, a pobocza zawiane śniegiem.

Nigdy nie zatrzymuj się na jezdni ani na wąskim poboczu, żeby zrobić zdjęcie. Na Islandii to poważny problem, szczególnie na obwodnicy numer 1 w okolicach Reykjavíku. Szukaj parkingów, zatoczek i zjazdów. Jeśli już stoisz, włącz światła awaryjne, a pasażerowie niech nie stoją na drodze.

• Wybierz auto z oponami zimowymi z kolcami lub lamelami. W Norwegii, Szwecji i Finlandii to standard w wypożyczalniach w sezonie.
• Tankuj, gdy bak jest w połowie. Stacje w Laponii i na północy Norwegii bywają oddalone o kilkadziesiąt kilometrów.
• Sprawdzaj stan dróg. Na Islandii zamknięcia ogłasza Vegagerðin, w Norwegii Statens vegvesen.
• Uważaj na zmęczenie. Po nocy z zorzą o trzeciej rano refleks jest gorszy niż po kilku piwach.

Renifery, łosie i inne niespodzianki

W Laponii renifery chodzą po drogach jak po swoim, bo to są ich drogi. Najczęściej pojawiają się w grupach: jeśli widzisz jednego, zwolnij, bo za chwilę wyjdą następne. Łosie są mniej liczne, ale dużo groźniejsze. Zderzenie z łosiem przy 80 km/h kończy się tragicznie dla obu stron.

Ciemne zwierzę na tle śniegu widać późno. Jedź wolniej, niż pozwalają znaki, i używaj długich świateł, kiedy nikt nie nadjeżdża z naprzeciwka.

Zamarznięte jeziora i morze

Zamarznięte jezioro wydaje się idealnym miejscem do oglądania zorzy: płasko, ciemno, otwarty widok. Ale grubość lodu może się bardzo różnić, zwłaszcza przy ujściach rzek, przy brzegu z trzciną i na początku czy końcu sezonu. Jeśli nie wiesz, jak gruby jest lód, nie wchodź. Brzeg daje praktycznie ten sam widok.

Na norweskim wybrzeżu i na Islandii dochodzą fale i przypływy. Na plaży Reynisfjara koło Víku tzw. fale zabójcy zabrały już życie kilku turystom. W nocy nie widać, jak daleko sięga woda, więc trzymaj się od niej z daleka.

Mróz i wiatr

Przy −20°C i lekkim wietrze odmrożenia odsłoniętej skóry mogą pojawić się w ciągu kilkudziesięciu minut, przy silniejszym wietrze szybciej. Obserwujcie się nawzajem. Białe plamy na policzkach czy nosie zauważysz u kogoś obok szybciej niż on sam.

Nie wychodź sam na kilkugodzinną obserwację w głuszy. Zawsze mów komuś w hotelu albo w grupie, dokąd jedziesz i kiedy planujesz wrócić. W wielu miejscach w Laponii i w głębi Islandii nie ma zasięgu.

Czołówka i światło

Weź czołówkę z trybem czerwonego światła. Czerwień nie rozbija adaptacji oczu do ciemności i nie przeszkadza innym fotografującym. Białe światło przyda się na powrót po oblodzonej ścieżce. Nakładki antypoślizgowe na buty, tzw. raczki, kosztują niewiele, a na zalodzonym parkingu albo nabrzeżu w Tromsø ratują kości.

Zorza w Polsce: plaża, klif i ciemny las

Polska ma swoje ryzyka. W noc dużej burzy na wybrzeże jadą setki ludzi, a parkingi przy plażach w Jastrzębiej Górze czy w Łebie bywają zapchane. Parkuj legalnie i nie blokuj dojazdów, bo straż czy karetka też muszą przejechać.

Klify w Jastrzębiej Górze, Orłowie czy na Rozewiu są osuwiskowe, a ich krawędź po ciemku jest słabo widoczna. Nie podchodź do krawędzi, nawet jeśli tam jest najlepszy kadr. Zimą zejścia na plażę są oblodzone, a schody bywają zamknięte po sztormach.

W Bieszczadach i w Górach Izerskich obserwujesz zwykle z przełęczy albo polany przy drodze. Nie wchodź nocą na szlak, którego nie znasz, i pamiętaj, że w Bieszczadach mieszkają niedźwiedzie i wilki. Kontakty są rzadkie, ale jedzenie zostaw w aucie.

Cudzy teren, drony i zdrowy rozsądek

W Skandynawii obowiązuje prawo swobodnego dostępu do przyrody, ale nie oznacza ono, że możesz zaparkować na czyimś podwórku albo rozstawić statyw pod oknami domu. Szczególnie na Lofotach i wokół Tromsø mieszkańcy mają dość turystów, którzy w nocy świecą latarkami po ogrodach. Jeśli miejsce wygląda na prywatne, poszukaj innego.

Dron nad zorzą to kuszący pomysł, ale przepisy w Norwegii, Szwecji, Finlandii i na Islandii są podobne do polskich: nie wolno latać nad ludźmi, w pobliżu lotnisk, a w wielu parkach narodowych w ogóle. W Tromsø lotnisko leży praktycznie w mieście. Do tego mróz potrafi rozładować baterię drona w kilka minut.

I jeszcze jedno: zabierz ze sobą to, co przyniosłeś. Kubki po kawie i opakowania po ogrzewaczach zostawione na śniegu wychodzą na wierzch wiosną.

Zorganizowana wycieczka a bezpieczeństwo

Jeśli nie czujesz się pewnie za kierownicą na lodzie, wycieczka z przewodnikiem z Tromsø, Rovaniemi czy Reykjavíku to rozsądna opcja. Kierowcy znają drogi, mają w busie ciepłe kombinezony i wiedzą, gdzie można bezpiecznie się zatrzymać. Sprawdź tylko opinie i zapytaj, ile osób jedzie w jednym busie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jazda nocą po Islandii zimą jest bezpieczna? Na głównych drogach przy dobrej pogodzie tak, jeśli masz zimowe opony i doświadczenie w jeździe po śniegu. Przy silnym wietrze lepiej zostać w hotelu. Śnieżyce potrafią zamknąć drogę w kilkanaście minut.

Czy mogę wejść na zamarznięte jezioro w Laponii? Na popularnych, sprawdzanych jeziorach w środku zimy lód jest zwykle gruby i ludzie po nim chodzą. Mimo to trzymaj się wydeptanych ścieżek i omijaj miejsca przy rzekach i trzcinach.

Co zrobić, gdy auto utknie w śniegu? Zostań w środku, nie odchodź pieszo w ciemność. Włącz awaryjne, uchyl okno, sprawdź, czy rura wydechowa nie jest zasypana, i dzwoń pod 112. Ten numer działa w Norwegii, Szwecji, Finlandii i na Islandii.

Czy nad polskim morzem nocą zimą jest niebezpiecznie? Główne ryzyka to oblodzone zejścia, klify i zimny wiatr. Trzymaj się plaży, z dala od krawędzi skarp, i miej przy sobie latarkę.