Zorza polarna w północnej Norwegii

Ile Kp potrzeba w Norwegii

Na północ od koła podbiegunowego wystarczy w zasadzie Kp 0–2. W Tromsø, na Senji, w Alcie czy Narwiku zorza w pogodną, ciemną noc często pojawia się nad głową nawet przy spokojnym Słońcu. Tu ważniejsze od indeksu Kp są chmury. Dla porównania: w Oslo potrzeba około Kp 2,7, a w Polsce trzeba czekać na porządną burzę.

Tromsø: najwygodniejsza baza

Tromsø ma lotnisko kilka minut od centrum, dziesiątki organizatorów wycieczek i życie nocne, którego w Laponii nie znajdziesz. Zorzę bywa widać nawet z mostu nad cieśniną, ale prawdziwe noce zaczynają się 20–30 km za miastem: na wyspie Kvaløya, w Ersfjordbotn, przy Tromvik. Najlepszym miesiącem był w naszych danych wrzesień, z dobrymi warunkami w około 20% nocy.

Haczyk polega na tym, że wybrzeże ogrzewa Prąd Zatokowy. Zimą jest łagodnie, kilka stopni poniżej zera, ale wilgotno i często pochmurno. Stąd popularność nocnych pościgów: busy jeżdżą tam, gdzie prognoza pokazuje przejaśnienie, nieraz aż do granicy z Finlandią.

Wybrzeże czy interior

Za górami pogoda wyraźnie się zmienia. Alpy Lyngeńskie zatrzymują chmury znad morza, więc dolina Skibotn, około 100 km od Tromsø, ma wyraźnie więcej pogodnych nocy. Jeszcze dalej, na płaskowyżu Finnmarksvidda wokół Kautokeino i Karasjok, panuje klimat kontynentalny: mróz minus 30°C i niżej, ale za to suche, czyste niebo.

Kautokeino miało w naszych danych we wrześniu dobre warunki w około 29% nocy, wyraźnie częściej niż Tromsø. Wiele osób śpi więc w mieście, a na noc jedzie w głąb lądu. Jeśli nie chcesz spędzać czterech godzin w aucie, zamieszkaj od razu w interiorze.

Senja i Lofoty: zorza nad górami

Senja to druga co do wielkości wyspa Norwegii, z ostrymi szczytami opadającymi prosto do morza. Jest mniej oblegana niż Lofoty, a z Tromsø dojedziesz tam przez Finnsnes w dwie, trzy godziny. We wrześniu dobre warunki trafiały się tu w około 27% nocy.

Lofoty dają najpiękniejsze kadry: czerwone domki rybackie w Reine i Hamnøy, plaże Haukland i Uttakleiv. W Svolvær najlepszy był październik, z około 26% dobrych nocy. Z Polski dolecisz przez Oslo do Bodø, a dalej małym samolotem do Svolvær lub Leknes. Druga opcja to lotnisko Evenes i stamtąd mniej więcej trzy godziny samochodem.

Narwik, Alta i Nordkapp

Narwik leży na końcu kolei Ofotbanen, która przecina góry od strony Kiruny. Łatwo więc połączyć Szwecję i Norwegię w jednej podróży. W Narwiku najlepiej wypadał styczeń, z około 25% dobrych nocy.

Alta nazywa siebie miastem zorzy polarnej i ma do tego tytuł: na pobliskiej górze Haldde na przełomie XIX i XX wieku powstało jedno z pierwszych obserwatoriów zorzy na świecie. Miasto leży w osłoniętym fiordzie, z mniejszymi opadami niż Tromsø, a jego symbolem jest nowoczesna Katedra Zorzy Polarnej.

Nordkapp i Honningsvåg to cel dla zdeterminowanych. Zimą droga E69 na przylądek bywa przejezdna tylko w kolumnie za pługiem, o wyznaczonych godzinach. Wiatr nad otwartym morzem jest silny, ale zorza nad Oceanem Arktycznym przy przejaśnieniu zostaje w pamięci na długo.

Svalbard: zorza w samo południe

Longyearbyen leży na 78° szerokości północnej, dalej na północ niż nocna część owalu. W zamian trwa tam długa noc polarna, mniej więcej od końca października do połowy lutego, a w środku dnia można oglądać tak zwaną zorzę dzienną, często czerwonawą. Luty był w naszych danych najlepszym miesiącem, z około 40% dobrych nocy.

Polacy mają ze Svalbardem szczególny związek: nad fiordem Hornsund od 1957 roku działa Polska Stacja Polarna. Turystycznie dolecisz do Longyearbyen przez Oslo lub Tromsø. Poza osadą obowiązują zasady ochrony przed niedźwiedziami polarnymi, więc na wycieczki wychodzi się z przewodnikiem.

Kiedy jechać do Norwegii

Na kontynencie sezon trwa od końca sierpnia do początku kwietnia. W Tromsø słońce nie wschodzi mniej więcej od 27 listopada do 15 stycznia, choć nawet wtedy w południe jest kilka godzin niebieskiego zmierzchu. Od około 20 maja do 22 lipca trwa dzień polarny i zorzy nie zobaczysz wcale.

• Wrzesień i październik: fiordy i jeziora bez lodu, zorza odbita w wodzie, na wybrzeżu wciąż powyżej zera.
• Listopad–styczeń: noc polarna i świąteczny klimat, ale sporo chmur i mało czasu na zwiedzanie.
• Luty–marzec: więcej śniegu, powracające słońce, stabilniejsza pogoda w interiorze.

Jak ułożyć pięć nocy w okolicach Tromsø

Pierwszą noc zostaw na aklimatyzację. Po przylocie sprawdź prognozę zachmurzenia i jeśli niebo nad Kvaløyą jest czyste, wystarczy krótki wyjazd taksówką lub autobusem za miasto. Nie planuj na ten wieczór nic, czego nie da się odwołać.

Na kolejne dni miej dwa warianty. Gdy wybrzeże jest pogodne, zostań przy fiordach, bo zorza nad górami i wodą wygląda najlepiej. Gdy pada, jedź w głąb lądu, do Skibotn albo dalej w stronę Kilpisjärvi. Na zorzę ten drugi wariant często oznacza cztery, pięć godzin w samochodzie w obie strony, więc lepiej zrobić to z przewodnikiem, który zna drogi i zna aktualną prognozę.

Dni wykorzystaj na to, co północ oferuje za dnia: psie zaprzęgi, wizytę u pasterzy reniferów, rejs po fiordzie w poszukiwaniu wielorybów, które w Tromsø pojawiają się zwykle od listopada do stycznia. Jeśli przez pierwsze trzy noce nic nie wyszło, nie panikuj. Przy pięciu nocach statystyka zaczyna pracować na ciebie.

Dojazd i poruszanie się

Z Polski do północnej Norwegii lecisz zwykle z przesiadką w Oslo. Bezpośrednie loty do Oslo mają liczne polskie lotniska, ale sprawdź, czy tani przewoźnik nie ląduje na Torp pod Sandefjordem, ponad 150 km od głównego lotniska Gardermoen. Dalej SAS lub Norwegian zabiorą cię do Tromsø, Alty, Bodø albo Evenes.

Jazda autem wymaga zimowego doświadczenia: oblodzone drogi, długie tunele, wąskie przejazdy nad fiordami. Alternatywą jest statek Hurtigruten, który płynie wzdłuż wybrzeża z Bergen do Kirkenes i zawija do większości portów z tego poradnika. Norwegia ma ten sam czas co Polska, a polską mowę usłyszysz tam częściej, niż się spodziewasz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w Oslo można zobaczyć zorzę? Tak, ale rzadko. Potrzeba około Kp 2,7 i zorza wisi wtedy nisko na północy. Na regularne obserwacje trzeba jechać za koło podbiegunowe.

Tromsø czy Lofoty? Tromsø jest wygodniejsze, z lepszą ofertą wycieczek i prostszym dojazdem. Lofoty dają piękniejsze krajobrazy, ale wymagają samochodu i dłuższej podróży.

Czy zorzę widać z pokładu Hurtigruten? Tak, przy pogodnym niebie statek to dobry punkt obserwacyjny, bo na morzu nie ma świateł. Kołysanie utrudnia jednak zdjęcia na długim czasie naświetlania.

Jak zimno jest w Tromsø? Zimą zwykle kilka stopni poniżej zera, rzadko poniżej minus 15°C. W Kautokeino czy Karasjok minus 30°C nie jest niczym wyjątkowym.